Kunlaboro
Temas que constroem um Mundo Melhor!
Desde 25/03/2007 Estatísticas1001663 visitas.

Esperanto

Vjetnamaj Fabeloj: Testudoj en Historio kaj Kulturo

Ni, vjetnamoj, ofte uzas la komparfiguron malrapida kiel testudo por nomi la personon, kiu marŝas kaj agas malrapidege. Tamen en la historio de Vjetnamio estis genio-testudoj, kiuj, per sia kontribuo al nacia defendado, estis kaj estas honoritaj de la popolo.

Meze de la tria jarcento (a. K.), la reĝo An Duong Vuong gvidis la dek-jaran popolan rezistadon kontraŭ eksterlandaj agresintoj el nordo. Por defendi la landon, li ordonis la konstruadon de remparoj. Kaŭze de kontinuaj difektoj fare de monstro-koko, la konstruado estis longigita. Altaro estis starigita por ke la reĝo petu de la Ĉiela Reĝo helpon. La sekvantan tagon, flava genio-testudo(1) aperis kaj helpis la reĝon ekstermi tiun demonon. Duonmonaton poste konstruiĝis la remparoj, kiuj konsistis el naŭ cirklegoj de teraj muregoj, kies la ekstera havis 8 kilometrojn da perimetro, la meza 6,5 kilometrojn kaj la interna 1,1 kilometron. Ili estis fortigitaj de ŝtona palisaro kaj profundaj fosaĵoj.

Dank'al tiu fortika defendkonstruaĵo, kiu estis la plej antikva kaj grandskala citadelo kontraŭ fremda invado, la magia arbalesto farita el ligno kaj la ungo donacita de la genio al la reĝo, militaj fortoj kaj la talenta komendado de la reĝo, malamikoj estis forpelitaj el la lando .

Fine de la dinastio Tran (1413), nia lando estis denove okupita de fremdlandaj agresintoj.

Sub ilia tirana jugo pluraj insurekcioj eksplodis, sed estis kruelege subpremitaj. Notinda el ili estis la dek-jara (1418 - 1428) insurekcio Lam Son gvidita de Le Loi, kies glora venko kontraŭ cent mil helptrupoj metis finon al la eksterlanda superregado, kaj estis restarigita la nacia sendependeco. Le Loi surtroniĝis sub la nomo Le Thai To.

La reĝo estis ne nur eminenta milito-strategiisto en la komandado de la popolrezistado, sed ankaŭ talenta gvidanto en nacia konstruado, kies erao komenciĝis per la disvolviĝo de kulturo kaj edukado iniciatita de li.

Unutage, kiam la reĝo Le Thai To estis boate promenanta sur la lago Luc Thuy(2), elakviĝis granda testudo. Ĝin la reĝo montris al sia eskorto per sia valora glavo, kaj tuj la testudo buŝkaptis ĝin kaj malaperis. Laŭ legendo, Le Loi estis elektita de Genio kiel la savanton de la lando, kaj pro tiu celo al li estis donacita la valora glavo, de kiu li neniam disigis dum la longa rezistado kontraŭ la invadintoj. Post ol plenumi sian sanktan devon, li returne donis ĝin al la genio pere de testudo. De tiam la lago Luc Thuy nomiĝas Lago Redonita Lago alinome Glavo-Lago.

Troviĝas sur tiu lago la Turo de Testudoj kaj la Templo Ngoc Son (Jada Monteto), en kiu estas eksponata la specimenon de granda testudo, kiu mortis en 1967. Tiam ĝi estis 1,9 metrojn longa, 1,1m larĝa kaj 2 tunojn peza. Kelkfoje hanojanoj kaj fremdlandaj turistoj vidis testudon promeni sur strato aŭ sunbaniĝi apud la Turo dum unu, eĉ du horoj. Nur en julio 2007 tio okazis trifoje. Hanojanoj rimarkis, ke testudoj aperis okaze de solenaj tagoj de la ĉefurbo aŭ por anonci gravan historian eventon de la lando, nome la liberiĝon de Sud-Vjetnamio en aprilo 1975.

La Templo de Literaturo estis konstruita en 1070 por la kulto de Konfuceo(3), kaj en 1076 Quoc Tu Giam, la Unua Universitato, aperis sur la sama tereno. Interne videblas ĝardeno de steleoj konsistantan el okdek-du ŝtonaj testudoj (perdiĝis 42 aliaj) portantaj surdorse ŝtonajn steleojn, sur kiuj estis enskribitaj la nomoj de doktoroj diplomitaj de 1442 ĝis 1779.

La templo estas nun centro de kulturo, scienco kaj tekniko, kie okazas ceremonioj por la honoro de la unuaj laŭreatoj de diversaj konkursoj kaj ekzamenoj, koncertoj, eksponoj, deklamado de poeziaĵoj kaj seminarioj. Kandidatoj venis tien por preĝi por sukceso en ekzamenoj, multaj el ili karesis la kapojn de testudoj por peti bonŝancon.

Apud la Okcidenta Lago en Hanojo troviĝas la Templo Quan Thanh, kiu estas famkonata pro la granda bronza statuo je 3,9 metroj alta kaj 4 tunoj peza. Ĝi estas la statuo de Tran Vu, la genio, kiu, helpis la reĝon An Duong Vuong ekstermi demonon, elkonstruigi la citadelon, kaj defendadis la landon kontraŭ norda invadado. La genio tenas sian glavon apogitan sur la dorso de testudo. Tiu bronza statuo estas grandvalora ĉefverko de vjetnamaj skulpturo kaj bronzo-fandado datiĝinta de la deksepa jarcento.

La ĉisupre menciitaj historiaj kaj kulturaj konstruaĵoj estas famkonataj kaj tre frekventataj de vjetnamoj el la tuta lando kaj ankaŭ de eksterlandanoj.

Kompilis kaj Esperantigis Ngọc Lan

Notoj

(1) Tiu testudo estis la genio Tran Vu, kiu ŝanĝiĝis en ĝin. Lia kultejo estas la Templo Quan Thanh.

(2) Luc Thuy signifas tutjare bluan akvon. Tiu lago estis vasta branĉo de la malnova fluo de la Ruĝa Rivero kaj datiĝis de kelkmiloj da jaroj. En malnova tempo ĝi estis trejnejo de mararmeo. La nuna lago Redonita Glavo, kiun fremdlandaj turistoj ameme nomis Korbon da floroj meze de Hanojo, estas multe pli malgranda ol la antaŭa.

(3) La Templo de Literaturo estis la kultejo de Konfuceo, kies filozofia kaj morala doktrino celas al starigo de humana ordo, preterlasante ĉian metafizikon. Sub feŭda reĝimo, vjetnamaj kleruloj estis liaj adeptoj. La templo ekzistas ekde la dinastio de Ly Thai To (1010 - 1028) kaj estis riparita en 1893. Ĝi estis parte detruita de francaj agresintoj en 1946. Kelkaj novaj konstruaĵoj, laŭ malnova arkitekturo, estis aldonitaj al la Templo.

Vortareto
Fonto: PIV - Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, 1987.

http://kunlaboro.pro.br/esperanto/fabeloj/testudoj-en-historio-kaj-kulturo